Biuro podróży w województwie Wielkopolskim

“Charakter grodziska (co wiemy z dostępnych źródeł) Źródła lokalne opisują je jako grodzisko stożkowe (typ motte): ziemny stożek ok. kilku metrów wysokości, z płaskim szczytem po dawnej wieży drewnianej (na wierzchu widoczna niecka/ślady fundamentu), datowany orientacyjnie na XII–XIII w. To byłaby mała rezydencja obronna rycerska, kontrolująca okolice jezior Brzeźno–Włókna. (To datowanie i typ pochodzą z opisu terenowego/pasji lokalnych — nie z formalnego raportu wykopaliskowego). W publikacjach o archeologii ziemi skockiej często wspomina się silne nasycenie stanowiskami (osady, cmentarzyska, inne grodziska) wokół Skoków, Potrzanowa, Włókny i Dzwonowa; to tło dobrze tłumaczy lokalizację stożka w Brzeźnie, ale sama forma i datowanie grodziska w Brzeźnie nie są w tych publikacjach rozpisane. Wykopaliska / badania — co znaleziono, gdzie i kiedy Brak publicznie dostępnego, formalnego raportu wykopaliskowego dotyczącego samego grodziska w Brzeźnie (2055/A). W rejestrach i programach opieki figurują jedynie wpisy ewidencyjne i ocena stanu, bez wyników badań. W pobliżu (Brzeźno–Włókna, Potrzanowo i okolice) dokumentowano pojedyncze znaleziska i liczne stanowiska pradziejowe/wczesnośredniowieczne (m.in. urny kultury pomorskiej; silne zagęszczenie stanowisk AZP). To kontekst regionalny, nie raport z grodziska: np. wzmianka o urnie znalezionej podczas grodzenia upraw leśnych „w Brzeźnie, nieopodal jeziora Włókna”. Najbliższe pełne badania archeologiczne z raportami w gminie skupiały się ostatnio na innych obiektach (np. Dzwonowo, Pomarzanki – grodzisko stożkowe), co dobrze pokazują publikacje przeglądowe, ale Brzeźno-motte nie ma udostępnionego raportu z badań wykopaliskowych online. Co z tego wynika (uczciwie) Wszystko wskazuje, że masz do czynienia z niewielkim grodziskiem stożkowym (motte) z późnego średniowiecza (XII–XIII w.), zniszczonym częściowo erozją, ale czytelnym w terenie. To typowe założenie rycerskie (drewniana wieża na nasypie, zwykle z fosą/rowem u podstawy). Podane datowanie i interpretacja pochodzą z lokalnych opracowań/obserwacji terenowych, bo brakuje opublikowanego raportu wykopaliskowego wyłącznie dla Brzeźna.”

“Zaborowice - zachował się dawny urząd graniczny, w pobliżu - resztki szlabanu na dawnej granicy polsko-niemieckiej.”

“Ładny budynek dawnej było tu jeszcze do nie dawna przedszkole ale prawdopodobnie za mała ilość dzieci była by je utrzymać dziś w rękach prywatnych”

“W 1944 roku w starogostyńskim lesie powstała polowa składnica amunicji – Feldmunitionslager Kahlenhof, w skrócie FEMULA. Obiekt obejmujący prawie cały las otoczono wysokim ogrodzeniem. Od strony szos ustawiono tablice ostrzegawcze z napisami „Teren wojskowy – wstęp wzbroniony” i „Wejście grozi śmiercią”. Na każdej drodze prowadzącej do lasu mieściła się brama wjazdowa oraz budka wartownicza. Wjazdu chronili uzbrojeni wartownicy. Później wzmocniono ochronę, wystawiając dodatkowe posterunki co 100 metrów. W lesie zbudowano sieć utwardzonych dróg komunikacyjnych, wysypanych aszką, czyli żużlem z gostyńskiej huty. Po obu stronach dróg w około 30-metrowych odstępach zbudowano specjalne place stoiska z podkładów betonowych, tak zwane sztaple. Na każdym ustawiano do wysokości 3 metrów skrzynie z bombami, amunicją lotniczą i artyleryjską. Składnica, którą zwiedzamy w dalszym ciągu nie jest w 100% bezpieczna. Pomimo kilkakrotnych akcji rozminowania w dalszym ciągu natrafić można na „zardzewiałą śmierć”. Ostatnie prace oczyszczające wykonywane w latach 2013-2014 na obszarze 106 (z 300) hektarów powierzchni lasu zakończyły się wydobyciem i likwidacją ponad 11 tysięcy sztuk różnego rodzaju amunicji, głównie lotniczej, przeciwlotniczej i bomb lotniczych. Wydobyto również około 23 ton odłamków. Gdzie nie gdzie zachowały się jeszcze obrysy dawnych dróg obłożone kamieniami.”

“OCHLA ZAŁOŻENIE DWORSKIE położone jest po wsch. stronie rzeki Ochla i stanowi wsch. część miejscowości. Rozplanowane jest ono po pn. stronie drogi biegnącej od strony zabudowań wiejskich w kierunku wsch. Według mapy topograficznej z 1890 i 1911 r. składało się ono z pn.-wsch. podwórza folwarcznego sąsiadującego od pd. z ogrodem użytkowym, a od zach. z częścią rezydencjonalną. DWÓR W OCHLI zbudowany prawdopodobnie na pocz. 4 ćw. XIX w. przez Kazimierza Szymońskiego, rozbudowany w 1 ćw. XX w. o ryzalit zach. i parterową przybudówkę pn., w której w okresie międzywojennym mieściła się m.in. kuchnia, spiżarnia i przedsionek oraz o ryzalit pn. Dwór zwrócony elewacją frontową na wsch. Korpus główny murowany, podpiwniczony, parterowy, nakryty wysokim dachem dwuspadowym z okapami, a przekształcona przybudówka pn. niskim dachem dwuspadowym. Frontowy ganek wejściowy oraz weranda zach. drewniane, konstrukcji szkieletowej, ze skromną dekoracją snycerską. Korpus główny dwutrak- towy, ze środkową poprzeczną sienią przejściową, do której wejście z ganku frontowego i werandy zach. W okresie międzywojennym w części pn. korpusu głównego znajdowała się jadalnia sąsiadująca od wsch. z pokojem rządcy oraz kancelarią, a od pn. z kuchnią w przybudówce. Elewacje korpusu głównego i dobudówki pn. w strefie parteru kamienne, wyżej otynkowane, a ganku frontowego i werandy zach. pozostawione w drewnie. Jeszcze w 1990 r. istniała dekoracja snycerska ganku oraz werandy, a pierwotne otwory okienne były ujęte w drewniane obramienia z nadokiennikiem i podokiennikiem. Źródło: „Majątki wielkopolskie- powiat krotoszyński””