Cmentarz w województwie Małopolskim

“Cmentarz żołnierzy sowieckich można zobaczyć w Limanowej na górze Jabłoniec. Niestety obelisk i otoczenie wokół sprawia wrażenie niszczejącego.”

“A co tu można ocenić? Cmentarz zadbany i tyle”

“Ładny, zadbany i monitorowany cmentarz, alejki wyłożone kostką brukową, jest parking przed cmentarzem.”

“Cmentarz jest zadbany i odnowiony. Pochowano tutaj żołnierzy z armii carskiej i CK poległych w 1914 roku. Bo bitwie pierwszych pochówków dokonali okoliczni mieszkańcy. Żołnierzy pochowano jednak płytko i w miejscach gdzie polegli co sprawiało wiele utrudnień, a na wiosnę pojawiła się też możliwość epidemii. Dopiero w następnym roku Austriacy przystąpili do budowy cmentarza. Prawie 300 żołnierzy pochowanych jako NN, w większości Rosjan. Jest tu 30 grobów zbiorowych i 17 pojedynczych.”

“Fajny cmentarz, jak każdy inny.”

“Cmentarz taki sobie, jeśli chodzi o współczesność. Dla mnie ważne jest to, że wciąż są tutaj miejsca spoczynku osób zasłużonych dla Libiąża.”

“Ok minus Brak parkingu i koszy,toalety słabe zarządzanie cmentarzem”

“Cmentarz wojenny nr 363 w Mszanie Dolnej zaprojektowany został przez Gustawa Ludwiga. Kwatera wojskowa znajduje się w prawym rogu cmentarza, zaraz przy głównym wejściu. W murze ogrodzeniowym znajdują się dwa duże betonowe krzyże z nałożonymi krzyżami żeliwnymi. Pochowano tutaj 32 żołnierzy, w tym: 20 żołnierzy armii austro-węgierskiej, 2 żołnierzy armii niemieckiej, 10 żołnierzy armii rosyjskiej. W obrębie kwatery znajdują się dwa nagrobki z 5 żołnierzami Wojska Polskiego z 1939r. Miejsce zadbane, uporządkowane.”

“Przepiękny wystrój wiejskiego cmentarza”

“Cmentarz choleryczny w Szczytnikach powstał w wyniku tragicznej epidemii cholery, która nawiedziła okolice w roku 1831 . W tym czasie w samej wsi Szczytniki odnotowano aż pięciokrotnie więcej zgonów niż zwykle . Zmarłych na cholerę nie wolno było grzebać na zwykłych cmentarzach parafialnych ze względu na obawę przed rozprzestrzenianiem się choroby. Ciała ofiar chowano więc w zbiorowych mogiłach poza zabudowaniami wsi, często posypując je wapnem, by zapobiec dalszym zakażeniom . Takie cmentarze choleryczne powstały w okolicy m.in. w Cichawie, Niepołomicach czy Zagórzu  – świadectwem epidemii w Szczytnikach stał się właśnie cmentarzyk na polanie Kopaliny. Z miejscową tradycją wiążą się konkretne nazwiska pochowanych tam ofiar. Według przekazu przytoczonego przez regionalistę Jana Bułata, na cmentarzu spoczywa m.in. Mikołaj Skimina (ur. 1751) z żoną Katarzyną Bielówną (ur. 1761) – protoplaści licznego rodu Skiminów ze Szczytnik. Ofiarą epidemii padła też Katarzyna Konarska (ur. 1797), matka Jana Kantego Kołosa zwanego „Kurdą” . Choć były to osoby związane ze Szczytnikami, cmentarz służył również okolicznym wioskom – na inskrypcji wspomina się ofiary ze Szczytnik, Świątnik Dolnych i Zborczyc . Cmentarz jest położony na południowo-zachodnim krańcu Szczytnik (gmina Gdów, powiat wielicki), na polanie zwanej “Kopaliny”, wśród pól z dala od zabudowań. Miejsce to znajduje się na styku granic kilku wsi: Szczytnik, Świątnik Dolnych, Krakuszowic oraz Zborczyc  . Nazwa Kopaliny pochodzi prawdopodobnie od dawnych dołków po wydobyciu gliny, które kiedyś tam istniały, a dziś są zalane wodą . Na niewielkim skraju ziemi, pierwotnie otoczonym czterema drzewami (lipami), urządzono w 1831 roku cmentarz epidemiczny (tzw. morowy). Centralnym punktem jest kamienna kapliczka w formie obelisku, na której umieszczono płaskorzeźby Matki Bożej oraz św. Rozalii – świętej uważanej za patronkę chroniącą przed zarazą  . Poniżej płaskorzeźb wyryto inskrypcję skierowaną do przechodniów: „UPRASZA SIĘ PRZECHODZĄCYCH O WESTCHNIENIE ZA DUSZE TYCH, KTÓRE ICH CIAŁA NA TYM CMENTARZU SPOCZYWAJĄ” . Napis ten, proszący o modlitwę za zmarłych, świadczy o religijnym charakterze miejsca i pamięci, jaką żywili dla zmarłych okoliczni mieszkańcy. Do dziś zachowały się trzy z czterech starych drzew, które niegdyś wyznaczały granice cmentarzyka . Natomiast pojedyncze mogiły nie są już dziś widoczne – jeszcze kilkadziesiąt lat temu można było rozpoznać nasypy mogił, lecz z biegiem czasu ziemia się wyrównała  . Cmentarz choleryczny w Szczytnikach jest ważnym świadectwem historii lokalnej – przypomina o dramatycznych wydarzeniach XIX wieku i o ofiarach epidemii, które w innych okolicznościach mogły popaść w zapomnienie. Takie miejsca, choć niewielkie, stanowiły element krajobrazu kulturowego dawnej wsi polskiej. Według dawnych wierzeń sam fakt urządzenia mogił pod krzyżem lub kapliczką na uboczu miał symbolicznie “wyprowadzić” zarazę z wioski . Obecność figury św. Rozalii nie jest przypadkowa – w tradycji ludowej to święta orędowniczka proszona o ochronę przed morowym powietrzem (zarazą), podobnie jak św. Sebastian czy św. Roch w innych regionach. W kapliczce w Szczytnikach umieszczono zatem wizerunek św. Rozalii wraz z Maryją, co miało zapewnić mieszkańcom duchową obronę przed epidemią . Przez wiele lat cmentarzyk ten pozostawał zapomniany przez oficjalne instytucje, ale nie całkowicie przez lokalną społeczność. Świadczy o tym chociażby zachowany napis z prośbą o modlitwę – został on odmalowany zwykłą farbą kilka lat temu przez kogoś z mieszkańców, by ocalić go od zatarcia . Również pamięć o pochowanych przetrwała w lokalnych przekazach rodzinnych (przykład rodziny Skiminów czy Kołosów opisany wyżej). Miejsce to bywa też tematem zainteresowania regionalistów i miłośników historii – wymieniane jest w spisach cmentarzy epidemicznych Małopolski. W roku 2021 dzięki oddolnej inicjatywie mieszkańców Szczytnik przeprowadzono gruntowną renowację cmentarza.”

“Jeden z lepiej zadanych cmentarzy pierwszo wojennych. Są tutaj cztery groby pojedyncze i dwa zbiorowe. W śród poległych jest wiele nazwisk polskich. Służyli w Pułku Huzarów Węgierskich i Pułku Pospolitego Ruszenia. Poza tym są również szczątki żołnierzy rosyjskich i kozackich. Dodatkowo na prawo od wejścia znajduje się tablica upamiętniająca walczących i poległych o wolność w latach 1939 - 1945.”

“Cmentarz jest odnowiony. Pochowano tu w sumie 49 żołnierzy z armii C.K. oraz carskiej którzy zginęli w czasie I WŚ. Leży tu także pilot radzieckiego samolotu, który został zastrzelony nad puszczą w styczniu 1945 roku.”

“Miejsce spoczynku żołnierzy wielu narodowości.”

“Cmentarz wojenny wydzielony wewnątrz zwykłego cmentarza”

“Znakomite miejsce z widokiem na Beskid Wyspowy”

“Znam ten cmentarz od wielu wielu lat.Większość członków mojej rodziny jest tam pochowana. Od kilku lat opiekuje się tym miejscem pan Tomasz i muszę przyznać że obecnie jest to bardzo zadbany cmentarz Alejka wreszcie jest zrobiona,jest czysto -widać rękę dobrego gospodarza”

“Cmentarz wojenny nr 390 – Mogiła jest to kwatera na cmentarzu parafialnym został zaprojektował Hans Mayra. Spoczęło tu 70 żołnierzy armii austriacko - węgierskiej i jeden żołnierz armii rosyjskiej. Cmentarz został w większej części zniszczony i zajęty przez pochówki cywilne. Symboliczną bramę na cmentarz stanowią dwa masywne słupy, na których ułożono rzeźby czapki żołnierskiej na wieńcu - pierwotnie takie rzeźby znajdował na słupkach narożnych. Elementem centralnym i jednocześnie tylnym ogrodzeniem cmentarza jest ściana pomnikowa, nakryta daszkiem.”

“Cmentarz wojenny z I wojny nr 329 - Niepołomice (Podborze) znajduje się przy ulicy, powstała wokół pochodzącej z 1819 roku kapliczki. Za kapliczką, w rzędzie, znajduje się siedem dwuramiennych metalowych krzyży. Brak pomnika centralnego. Jako element ogrodzenia zamontowano za kapliczką kamienną ławę. Teren bardzo zadbany”

“Zapraszam na mój film na kanale Podróże Dzikiego Daniela”

“Leżą tutaj żołnierze z trzech armii którzy polegli między 6 - 8 XII 1914 roku w czasie operacji limanowsko-łapanowskiej na okolicznych polach. 25 z armii austriackiej, 60 z armii rosyjskiej i 76 z armii niemieckiej. Cmentarz jest na planie prostokąta. W południowo zachodnim rogu na murowanym murku z kamienia postawiona jest kapliczka z podobizną Chrystusa. Stan zachowania cmentarza jest dobry.”

“Cmentarz znajduje się na wzniesieniu. Piękne widoki. Niewielka liczba historycznych pomników.”