Cmentarz żydowski w Szczebrzeszynie

Opinie

1. Łukasz Kozłowski ★★★★★

   Stary, tajemniczy cmentarz, pokazujący nieistniejącą już tożsamość Szczebrzeszyna sprzed dziesięcioleci/stuleci.

   prawie 10 miesięcy temu
2. hertoy ★★★★★

   Kirkut, Szczebrzeszyn, pomnik pamięci. - Kirkut, Szczebrzeszyn. część widoczna na zdjęciach jest tuż przy płocie, do resztu kompleksu cmentarza nie da się wejść, chwasty są kilkudziesięcio centrymetrowe, mało kto by się domyślił że to jest cmentarz... Położony jest na wzgórzu przy ul. Cmentarnej. Powstały co najmniej na początku XVI w. cmentarz jest zabytkiem unikalnym w skali całego regionu, jednym z najstarszych tego typu obiektów w Polsce. Mendel Farber w Księdze Pamięci Szczebrzeszyna tak opisał wygląd tej nekropolii przed wojną: "Przy wejściu na szczebrzeszyński cmentarz pierwsza z brzegu macewa, stojąca między dwoma starymi grubymi dębami, ze starości pogrążyła się w ziemię, a litery uległy częściowo zatarciu, tak że trudno je odczytać. Jedna ze starych macew stała na grobie cadyka reb Symchele, który zmarł 150 lat temu. Podobno w swoim testamencie napisał, że jeśli ktoś przyjdzie na jego grób z jakąś prośbą, postara się wstawić za niego u Najwyższego. I rzeczywiście, kiedy jakaś osoba albo cała społeczność żydowska znalazła się w potrzebie, przychodzono na jego grób, przypominając o tym testamencie. Pośród ważniejszych nagrobków znajdowała się macewa słynnego rabina reb Szlomo, zwanego „dobrym reb Szlomo", zmarłego w roku 5600 (1840). (...) Pośród starych nagrobków znajdowała się także macewa matki z siedmiorgiem dzieci, z rodu kapłańskiego. Według miejscowych wierzeń ludowych zostali oni wszyscy zamordowani przez hordy Chmielnickiego, oby jego imię zostało wymazane"[1.1]. W latach drugiej wojny światowej cmentarz stał się miejscem masowych egzekucji. W listopadzie 1942 r. Niemcy przystąpili do likwidacji skupiska żydowskiego w Szczebrzeszynie. Żydzi złapani na terenie miasta byli grupami przyprowadzani na cmentarz. Zmuszano ich do kładzenia się twarzą do ziemi we wcześniej wykopanych dołach. Kolejne osoby kładły się na zwłokach uprzednio zamordowanych. Warstwy ciał posypywano wapnem. Początkowo ofiary były zabijane strzałami w potylicę z broni krótkiej, z bliskiej odległości. Później zmieniono technikę mordu: rozebrani do bielizny lub do naga Żydzi byli wpędzani do dołu i rozstrzeliwani seriami z broni maszynowej. W egzekucji udział brali członkowie SS, Gestapo, żandarmerii niemieckiej oraz polskiej policji "granatowej". Ciała grzebano w miejscu kaźni. Wapnem i ziemią zasypywano także rannych, dających jeszcze oznaki życia. W czasach wojny nekropolia uległa częściowemu zniszczeniu. Proces dewastacji trwał także po wyzwoleniu. Przytoczmy tu fragment opisu cmentarza, sporządzony w 1981 r. przez Monikę Krajewska i Jana Jagielskiego: „Cmentarz przy ul. Cmentarnej na górce powyżej synagogi;. Teren duży, nagrobki - kilkaset - rozrzucone kępami, zapewne niegdyś pokrywały cały teren. Macewy piękne, stare, omszałe, o wyraźnym reliefie; motywy tradycyjne (dłonie Kohenów, korony i in.). Są tu oryginalne wąskie, walcowate, poziome nagrobki, bogato rzeźbione w arabeski. Kilka macew ze śladami polichromii - w kwartale kobiecym. Na lewo od wejścia - najciekawsze, najstarsze. Dużo macew ukrytych w chaszczach, dużo leży, wdeptane w ziemię. Napisy hebrajskie. Teren zalesiony, większość nagrobków wśród drzew, na polanie wielkie stare dęby. Furtka i kawałki siatki tylko od ulicy, poza tym teren nie ogrodzony. Cmentarz zaśmiecony. Podobno na terenie cmentarza są masowe groby - nie oznaczone” Cmentarz posiada jeden z najbardziej interesujących i największych zespołów nagrobków żydowskich na Lubelszczyźnie. Przetrwało około 1500 macew w różnym stanie zachowania. Najstarsze z odkrytych kamieni nagrobnych pochodzą z XVI wieku

   1 rok temu
3. Marcin Nowicki ★★★★★

   Cmenatrz blisko szlaku rowerowego Green Velo.

   1 rok temu

1. mar ram ★★★★☆

   Duży cmentarz z rosnącymi drzewami wewnątrz niego. Otoczony nowym murowanym ogrodzeniem.

   1 rok temu
2. Sylwester (Wędrowiec) ★★★★★

   Olbrzymi teren cmentarny pod gora zamkowa, zalesiony, zachaszczony i zaniedbany. Macewy zniszczone w większości, polowa już weszła w ziemię. Niektóre bardzo stare, XVI wiek.

   prawie 2 lata temu
3. Joanna Grzywna ★★★☆☆

   Latem cmentarz jest zarośnięty 1,5-metrowymi pokrzywami, co praktycznie uniemożliwia poruszanie się po nim. Wąska, wydeptana ścieżka w chaszczach prowadzi do pomnika i dalej do grupy nagrobków kobiecych. Odręczny napis wskazuje lokalizację masowych grobów z czasów II wojny św. Generalnie widać, że kirkutowi brakuje stałej opieki.

   bardziej 8 lat temu

Najczęściej zadawane pytania